پارچه ی سوزن دوزی چیست؟

یکی از قدیمی ترین هنرهای ایران و جهان، دوخت انواع طرح ها به اشکال مختلف بر روی پارچه با اهداف گوناگون (زیبایی، مذهبی، فرهنگی و…) می باشد. با گذشت زمان بر اساس نوع دوخت، نخ، طرح و اقلیم هرکدام از این هنرها نام خود را گرفت؛ مانند پته دوزی، گلدوزی، بخیه دوزی، ممقان دوزی، زرتشتی دوزی، بلوچی دوزی و غیره. این دوخت ها به طور کلی به دو دسته تقسیم می شوند. دوخت هایی که کل زمینه کار را می پوشانند مانند پته؛ یا دوخت هایی که در قسمت هایی از آن، زمینه کار مشخص باشد مانند بخارا دوزی.

نمونه بخارا دوزی

امروزه اما به طور کلی به تمام دوخت های سنتی، سوزن دوزی می گویند؛ برای پایین اوردن هزینه و وقت تمام طرح ها را با استفاده از ماشین های گلدوزی اجرا می کنند. پارچه های دست سوز با قیمت و ارزش متفاوتی ارائه می شوند.
در گذشته هرکدام از دوخت های سنتی با نخ مخصوص خود و روی زمینه کار ویژه ی خود دوخته می شد که یکی از بزرگترین وجوه تمایز انواع دوخت ها نسبت به یکدیگر بود. به طور مثال پته کرمان با نخ پشمی و روی زمینه کار عریض که از جنس پشم است و ضخامت دارد دوخته می شد، اما ممقان دوزی با نخ ابریشمی و روی زمینه کار دبیت و یا ساتن دوخته می شد. تفاوت این دو دوخت را به راحتی می توانید نه تنها بر اساس طرح های بسیار متفاوت بلکه بر اساس براقی و لطافت کار از یکدیگر تشخیص دهید.

نمونه ممقان دوزی

اما امروزه با ماشینی شدن این سوزن دوزی ها همگی از یک جنس نخ و پارچه بافته و دوخت می شوند و فقط از چهار جنس پارچه برای زمینه کار استفاده می شود که بر اساس کاربرد نهایی پارچه انتخاب می شوند نه بر اساس نوع دوخت. این چهار پارچه شامل: حریر، لینن، مخمل و تافته است. هرکدام از این پارچه ها زیردست متفاوتی دارند و طراح و تولید کننده هنگام خرید پارچه باید براساس نیاز خود به جنس آن توجه کنند.

کاربرد پارچه های سوزن دوزی

کاربرد پارچه های سوزن دوزی امروزه بسیار گسترده تر شده و برای دوخت انواع مانتو، کت، شومیز، تاپ، کوسن، مبل و … استفاده می شود. از پارچه ی سوزن دوزی میتوان هم به عنوان کل متریال محصول نهایی استفاده کرد هم به عنوان خرج کار در کنار دیگر پارچه ها. امروزه شاهد تنوع بالای مانتو،وست و کت در بازار ایران با انواع سوزن دوزی ها هستیم.

نمونه ای از پارچه های سوزن دوزی

در پارچه های امروزی دوخت ها گاها با یکدیگر ترکیب شده و نمای جذاب تری ایجاد می کنند. به طور مثال ممکن است در یک پارچه نواردوزی را در کنار آِینه دوزی و آجیده دوزی ببینید، دوختی که در گذشته بسیار غیرممکن به نظر می رسید.

به طور کلی با پیشرفت تکنولوژی دوخت های سنتی پرکاربردتر و بیشتر در دسترس قرار گرفته اند اما شناخت تک به تک آن ها سخت تر شده است. با تولید صنعتی این پارچه ها تولید کننده ها با هزینه ی کمتر می توانند پارچه های زیبای سوزن دوزی را تهیه و عرضه کنند. همچنین کت و مانتوهای سوزن دوزی در سال های اخیر محبوبیت زیادی پیدا کرده اند.